Uitfasering PFOS-houdend schuimvormend middel

27 oktober 2010

De toepassing van blusschuim bij de brandweer is vandaag de dag niet meer weg te denken. Schuimvormend middel (SVM) is in veel typen en kwaliteiten op de markt verkrijgbaar met elk een eigen toepassingsgebied. Naast inzet van SVM op blusvoertuigen vinden we grote hoeveelheden SVM in de industrie en bij overslagbedrijven waar het voornamelijk wordt gebruikt in stationaire blusinstallaties. Bij een aantal schuimconcentraten (o.a. AFFF, AFFF-AR, FP en FFFP) worden fluorosurfactanten gebruikt die zeer effectief zijn in het omlaag brengen van de oppervlaktespanning waardoor het schuim zeer snel uitvloeit.

Eén van de technieken om deze fluorosurfactanten te maken is volgens een elektro-mechanisch proces waarbij fluorosurfactanten ontstaan op basis van PFOS (Perfluorooctane sulfonites). Fluorsurfactanten die op deze manier zijn gemaakt, bleken eind 90-er jaren schadelijk voor mens en milieu. De firma 3M was de bekendste producent van PFOS-houdend SVM maar daarnaast waren er ook andere producenten die PFOS-houdend SVM fabriceerden. Eind 2006 is er binnen de Europese Gemeenschap regelgeving van kracht geworden die de toepassing van PFOS in producten verbied met daarop enkele uitzonderingen. Zo mag PFOS-houdend SVM dat vóór december 2006 op de markt is gebracht door de brandweer tot 27 juni 2011 worden gebruikt. Na deze datum mag het niet meer worden ingezet.

Let op! Dit geldt dus alléén voor SVM met fluorosurfactanten op basis van PFOS en niet voor andere schuimconcentraten.

Wat is het alternatief?

Een andere techniek om fluorosurfactanten te maken is via het telomerisatie proces, hierbij ontstaat géén PFOS. Deze methode wordt al meerdere jaren door veel producenten van SVM toegepast en schuim-concentraten op basis van deze fluorosurfactanten mogen nog steeds zonder beperking worden gebruikt. Daarnaast is er SVM op de markt (waaronder een AFFF-AR) dat fluorvrij is en afhankelijk van het toepassingsgebied als alternatief kan worden ingezet.

Alle door Ajax Chubb Varel gevoerde schuimconcentraten op basis van fluorosurfactanten (Dr. Sthamer, National Foam, Chemguard) zijn vervaardigd volgens het telomerisatieproces waarbij geen PFOS ontstaan.

Welke stappen dient men te nemen om PFOS-houdend SVM uit te faseren

• 1e stap: Controleer op de labels van de verpakkingseenheid (jerrycans, vaten of IBC’s) welk type SVM het betreft. Ook bij stationaire installatie dient men eerst na te gaan welk type SVM er is toegepast.
• 2e stap: Bevatten de (fabrieks)verpakkingen of SVM tanks geen AFFF, AFFF-AR, FP of FFFP concentraten dan zijn er geen verdere maatregelen nodig.
• 3e stap: Bevatten de (fabrieks)verpakkingen of SVM tanks wel AFFF, AFFF-AR, FP of FFFP concentraten dan dient men bij de leverancier van het SVM op te vragen of het concentraat PFOS-houdend is .
• 4e stap: Zijn er geen gegevens meer van het SVM te achterhalen dan kan een PFOS test uitkomst bieden. Men kan er voor kiezen om dit via de eigen leverancier of door Ajax Chubb Varel te laten doen.
• 5e stap: Als blijkt dat het huidige SVM geen PFOS bevat zijn er geen verdere akties nodig (echter zie ook opmerking onderaan deze tekst)
• 6e stap: Als echter blijkt dat het SVM wel PFOS bevat dan moet dit vóór 27 juni 2011 worden afgevoerd en op een verantwoorde wijze worden verwerkt.
• 7e stap: Indien het gaat om PFOS-houdend SVM dat opgeslagen zit in een tank van een stationaire installatie, dan kan de serviceorganisatie van Ajax Chubb Varel dit SVM uit de tank en leiding verwijderen en laten afvoeren.
• 8e stap: Na het verwijderen en afvoeren van het PFOS-houdend SVM dienen tank en leidingdelen (alleen de leidingdelen waarin zich het SVM bevond) te worden gespoeld met warm water (evt. met hoge druk reiniger).
  Let op! Het spoelwater kan PFOS bevatten en dient tevens op een verantwoorde wijze te worden afgevoerd.
• 9e stap: Na het doorlopen van stap 8 kan de opslagtank worden hervuld met nieuw SVM.

Opmerking: Het kan zijn dat in de afgelopen jaren SVM tanks - waarin zich PFOS-houdend SVM bevond - hervuld zijn met PFOS-vrij SVM. Als destijds de tanks niet zijn gespoeld alvorens het nieuwe SVM is toegevoegd (zie stap 8) dan kan het nieuwe SVM een kleine hoeveelheid PFOS bevatten. Een PFOS-test kan hierin uitsluitsel bieden.

Voor verdere informatie

Jerry Krijn, Productmanager Blussystemen, Ajax Chubb Varel